Herman Meininger: ‘Overal is een mentaliteitsverandering nodig'
04 APR 2007

Herman Meininger is sinds kort bijzonder hoogleraar Sociale integratie van mensen met een verstandelijke beperking aan de Willem van den Bergh-leerstoel (Vrije Universiteit). Die integratie staat nog in de kinderschoenen. ‘Ouders, buurtgenoten, broers en zusters zijn voor zorgverleners vaak ver buiten zicht.’

Door Martin Zuithof - Sociale integratie leidt bij zorgverleners tot een grote paradox, is de stelling van Herman Meininger. Hij schetst het proces vanuit drie perspectieven: dat van de overheid, burgers en zorgverleners. Juist bij die laatste groep leidt de ontwikkeling tot een opvallende tegenstelling.
 
‘Instellingen zorgen wel voor de fysieke deconcentratie, maar hebben minder gedaan aan het stichten van sociale netwerken die voor verstandelijk gehandicapten belangrijk zijn. Dat is de paradox: aan de ene kant gingen instellingen deconcentreren, opsplitsen naar kleinere wooneenheden in wijken en dorpen.'
 
'Vaak gingen ze eraan voorbij dat mensen die in instellingen woonden een heel rijk geschakeerd sociaal netwerk hadden. De deconcentratie brak bestaande netwerken af. Tegelijk krijgen mensen die gedeconcentreerd wonen veel meer contact met ouders en familieleden. De drempel voor ouders en familie ligt lager.’
 
Prof. dr. Herman Meininger (60) studeerde theologie en pastorale psychologie, werd predikant en werkte twintig jaar als geestelijk verzorger bij Bartimeus, een instelling voor mensen met een visuele handicap en verstandelijke beperking. Sinds 1996 werkte hij als adviseur voor de raad van bestuur van de ’s HeerenLoo Zorggroep. Sindsdien was hij als wetenschappelijk medewerker ook parttime verbonden aan de Willem van den Bergh-leerstoel, die mede door ’s HeerenLoo wordt gefinancierd.
 
De deïnstitutionalisering, het loslaten van de strakke regels binnen instellingen, is een onderdeel van de sociale integratie. In hoeverre is dat geslaagd?
‘Ook dat is een van de paradoxen van sociale integratie. Men meende door het afbreken van instituten, die instellingen in de bossen, dat men ook gedeïnstitutionaliseerd was. Maar het instituut zit niet in de stenen, maar tussen de oren van de zorgverleners.'
 
'Je ziet in veel kleinschalige woonvormen leefpatronen die nauwelijks verschillen van de patronen in de instituten van vroeger. Bijvoorbeeld geregelde dagelijkse leefpatronen waarbij de zorgverlener nog steeds de bepalende factor is. Er is dus wel sprake van fysieke deconcentratie maar geen deïnstitutionalisering in mentale zin.’
 
Wat komt er kijken bij de rol van zorgverleners als ze sociale integratie willen ondersteunen?
‘De huidige zorgverleners maken onderdeel uit van een systeem, waarin ze worden afgerekend op verrichtingen die meetbare resultaten moeten opleveren. Dat maakt het zorgverleners moeilijk om processen van sociale integratie te ondersteunen die niet passen in schema’s van meetbare verrichtingen.'
 
'Terwijl ze juist deel moeten uitmaken van de leefwereld van mensen met een verstandelijke beperking. Een zorgverlener zou eigenlijk in hun buurt moeten wonen en een buurtgenoot moeten zijn om ze mee te nemen naar activiteiten of in contact te brengen met andere mensen. De huidige structuren staan die verbindende rol erg in de weg.’
 
Welke belemmeringen hebben zorgverleners?
‘Ze worden afgerekend op methoden, technieken en planningen, terwijl het gewone leven zich niet laat plannen. Daarbij is vooral aandacht voor hun verzorgende taken en zelfs daarvoor hebben ze vaak te weinig tijd.'
 
'Zorgverleners zouden veel meer samenwerking moeten zoeken met ouders, vrijwilligers, buurtgenoten. Ze moeten dus zelf een netwerkje opbouwen, maar in praktijk zijn ze sterk solistisch, op het moment gericht. Het netwerk dat belangrijk voor ze is, bestaat uit de hiërarchie binnen de instelling.'
 
'Daarbuiten bestaat er nauwelijks een wereld. Het werk van de zorgverlener speelt zich in heel beperkte kaders af. Daardoor zijn ze ook niet zo goed toegerust om mensen met een verstandelijke beperking te helpen hun weg in de samenleving te vinden. Elementen van sociaal-cultureel werk en opbouwwerk moeten daarom deel gaan uitmaken van de zorgverlening.’

Het gehele artikel is te lezen in Zorg + Welzijn Magazine 3, maart 2007

 Willem van den Bergh-leerstoel

De sinds 1995 bestaande Willem van den Bergh-leerstoel heeft sinds 1 november 2006 een nieuwe leeropdracht: vergroting van de wetenschappelijke kennis van sociale integratie van mensen met een verstandelijke beperking in de samenleving. Dr. Herman P. Meininger is als bijzonder hoogleraar verbonden aan de leerstoel van de Vrije Universiteit  Amsterdam. De leerstoel is genoemd naar Mr.dr. Willem van den Bergh (1850-1890), een van de grondleggers van zowel ’s Heeren Loo als de Vrije Universiteit. 

De leerstoel werkt samen met het Instituut voor Theologie en Sociale Integratie (ITSI). Dit door een aantal zorgorganisaties opgerichte instituut, richt zich middels onderzoek, training en toerusting, op de rol van geloofsgemeenschappen in de inclusie van mensen met een verstandelijke beperking.

Prof. dr. Herman P. Meininger (1946) studeerde theologie in Leiden en werkte als geestelijk verzorger in de praktijk van zorgverlening aan mensen met een verstandelijke beperking. Tussen 1996 en 2006 is hij aan de ’s Heeren Loo Zorggroep verbonden als wetenschappelijk medewerker en als adviseur. Hij promoveerde in 1998 aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift ‘…als uzelf. Een theologisch-ethische studie van zorg voor verstandelijk gehandicapten’. Hij publiceerde enkele monografieën en een reeks artikelen in binnen- en buitenlandse wetenschappelijke tijdschriften over theologische, ethische en praktische aspecten van zorgverlening aan mensen met een verstandelijke beperking. 
 
Herman Meininger
Herman Meininger (1946) studeerde theologie en pastorale psychologie aan de Universiteit van Leiden en werkte als geestelijk verzorger in een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking. Hij promoveerde op een theologisch-ethische studie van zorgverlening. Zijn onderzoeksgebied is de normativiteit in de praktijk van de zorg aan mensen met een verstandelijke beperking.

onder docs is zijn tot nadenken stemmende oratie te downloaden

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties geven.
Log in of registreer.

Schrijf als eerste een commentaar

Powered by AkoComment Tweaked Special Edition v.1.4.6
AkoComment © Copyright 2004 by Arthur Konze - www.mamboportal.com
All right reserved