Citaten uit: Kira Arbeidstoeleiding voor mensen met autisme

Mensen met autisme hebben recht op een aan hun mogelijkheden en interesse aangepaste arbeidsplaats. De aanloop naar zo’n arbeidsplaats verloopt moeizaam. De reïntegratie brengt problemen met zich mee en begeleiding gericht op het behoud van de werkplek is nog nauwelijks ontwikkeld. Het KIRA-project presenteert met deze publicatie een werkmethodiek waarmee een mogelijkheid wordt gecreëerd voor mensen met autisme om de arbeidsmarkt te bereiken en een gemotiveerde bijdrage te leveren aan het arbeidsproces.

In de wereld van arbeid heeft iedereen een arbeidsidentiteit nodig om verbanden te kunnen leggen tussen persoonlijke kwaliteiten en motivatie, in combinatie met mogelijke taken en werkrollen. Daarnaast is deze identiteit nodig om de eigen belangen veilig te stellen tegenover de wensen en belangen van andere spelers in het veld, zoals de naaste omgeving, de werkomgeving en het totaal van de maatschappij. De cliënt met autisme moet meer dan anderen, en op een individueel toegespitste wijze, geholpen worden met het ontwikkelen van een arbeidsidentiteit.

De KIRA-methodiek is geschreven voor mensen die werken in het veld van arbeidstoeleiding. Gericht op ondersteuning van de dagelijkse praktijk zijn elementen van bestaande methodieken op het gebied van arbeidstoeleiding als vertrekpunt genomen en daar waar nodig aangepast aan de doelgroep. 

De vijf aspecten van het cliëntenwiel worden achtereenvolgens nader belicht. 

1 Wensen, motieven en reële perspectieven 

De cliënt heeft bepaalde wensen ten aanzien van onderwijs, stage en/of werk. Hoe onuitgesproken, weinig eenduidig, positief of vanuit de eigen persoon ingegeven de wensen ook zijn, ze zijn er wel. Om er iets mee te doen moet er dus inzicht in zijn. Als de cliënt aangeeft geen idee te hebben, maar te willen zoeken, vormt dat het uitgangspunt. De cliënt heeft ook bepaalde motieven. Daarbij gaat het om de algemene behoefte aan veiligheid en zekerheid.

Ieder mens maakt zich een bepaald handelingsrepertoire eigen, om een onderdeel te kunnen zijn van de sociale omgeving waarvan hij afhankelijk is. Dit handelingsrepertoire en de behoefte aan veiligheid en zekerheid, die eraan ten grondslag ligt, zijn van essentiële betekenis voor de handelingsperspectieven van het individu. Voor een traject naar onderwijs, stage en/of werk zijn zij van belang.

Dit handelingsrepertoire hoeft lang niet altijd adequaat te zijn. Veiligheid bieden is een primaire voorwaarde om met de leerling stappen te kunnen zetten. 

Daarnaast is het ook van belang inzicht te ontwikkelen in de achterliggende redenen waarom de cliënt zich in de ene situatie wel en de andere niet veilig voelt. Tenslotte gaat het ook om de vraag hoe gemotiveerd de cliënt is, d.w.z. wat zijn mogelijkheden zijn om de wensen ook langdurig in daadwerkelijk handelen om te zetten. 

2 Vaardigheden en in de persoon gelegen factoren  

De cliënt beschikt over bepaalde vaardigheden, op functioneel en sociaal vlak, maar ook op emotioneel, affectief en communicatief vlak. Een traject moet zo veel mogelijk aansluiten bij deze, op enig moment, bestaande vaardigheden. Het is

tegelijkertijd ook gericht op de verdere ontwikkeling ervan. Naast vaardigheden, die in principe te leren zijn, kan er ook sprake zijn van in de persoon gelegen factoren, die relevant zijn voor zijn traject, maar waar verder niets aan te veranderen valt.

Als iemand zijn arm niet goed kan gebruiken is dat een vaststaand gegeven. Andere voorbeelden zijn aanzienlijk minder eenvoudig. Dat geldt met name voor factoren die samenhangen met psychiatrische problematiek. Deels zullen deze factoren, zeker op de korte termijn, gezien moeten worden als in de persoon gelegen.